Gemeente Stad Deinze

den overzet

Den overzet, een strategisch punt

Door de komst van het Schipdonkkanaal, werd de wijk Velde (Melderen) afgesneden van het dorp. De oorspronkelijke weg "Winkelputstraat" werd doorgeknipt waardoor ze op een eilandje terecht kwamen. Dit Eilandje werd omgeven door het Nevels vaardeke, de Brugge vaart en het Schipdonkkanaal met als enige uitweg de Kalebrug of een brug in Durmen. Maar creatief als de Merendrenaren zijn, vinden ze daar wel een oplossing voor. Den overzet aan de staminée/bakkerij was "geboren". 

Het huis "Van Holsbeke" stond op de rechteroever ongeveer halfweg de twee bruggen. De ovezet bestond uit een roeiboot (6 personen) met aan de kant van het eiland een bel om kenbaar te maken dat men wenste overgezet te worden. Van daaruit ging met te voet langs het erf naar de Molenkouterslag, Ventweg en Hammeken om het dorp te bereiken. 

Het huis van Holsbeke werd vermoedelijk pas staminée na het graven van het kanaal, door de passage die ontstond langs het jaagpad of trekweg. "Den Overzet" fungeerde ook als kruideniers- en barbierswinkel en om de 2 dagen werd er vers brood gebakken in het bakhuis op het erf. Buiten lag een bolbaan voorzien van petroleumverlichting, waar op zondag tot laat in de nacht plezier werd gemaakt door de buurtbewoners.

Deze locatie was in oorlogstijden uiteraard een goede uitvalsbasis voor de Duitsers. De gelagzaal werd door hen in beslag genomen om zo de kanaaloevers in de gaten te houden. Ook in het kasteel van Melderen in de buurt hadden Duitsers onderdak gevonden en in de daarbij gelegen hoeve hadden ze hun paarden gestald. 

In staminée Den Overzet woonden het gezin Van Holsbeke-Vergult. Bernardus, Naerd, en Theresia hadden 5 kinderen: Maurice, Clara, Omer, Maria en Irené. Ook de famile De Vreese-Vergult woonde in de buurt. Charlotte, zus van Theresia, en haar man Ivo hadden ook 5 kinderen: Adila, Rachel, Elza, Gentil en Aimé. Het gezin Van Holsbeke-De Pestel, Isidoor en zijn vrouw Amelia, hadden 2 kinderen: zoon René en een dochter. Ook dit gezin was betrokken bij het drama tijdens het eindoffensief. 

Belgische soldaten bevonden zich al in Bellem, Hansbeke en Lotenhulle. de Duitse soldaten waren achter het Schipdonkkanaal een nieuwe verdedigingslinie aan het opbouwen en werden ingekwartierd bij de burgers. Engelse vliegtuigen kwamen die dag uit de richting Hansbeke laag overgevlogen en bombardeerden meteen de Duitse stellingen.

Drama trof 3 gezinnen maar 1 familie!

In de gezinnen van Holsbeke en De Vreese vielen verscheidene slachtoffers. In het gezin Van Holsbeke was Bernardus (48 jaar) licht gewond aan de buik; Maurice (19 jaar) was licht gewond aan de linker vooramr; Maria (12 jaar) was zwaar gewond, haar linker heup was doorboord; Irené (11 jaar) was zwaar gewond en hij verloor zijn rechterarm; René (neef van Bernardus en 22 jaar) was op dat moment aan het helpen bij zijn oom in de bakkerij, na het gebeuren was hij in shock en hij overleed 's avonds ten gevolge van een stukje schrapnel in zijn buik. Men had in de verwarring zijn verwondingen niet opgemerkt!

Iets verderop werd ook de kasteelhoeve van het gezin De Vreese getroffen door Engelse bommen. Moeder Charlotte was licht gewond, dochter Rachel (19 jaar) werd gedood. bij het horen van de bombardementen liepen enkele familieleden van het gezin naar buiten aan de achterzijde van het huis, moeder Charlotte en dochter Rachel verlieten de woning echter aan de voorzijde, zij werden op het voorhof getroffen door de bominslagen.

Bij de Duitsers vielen er enkele doden en verschillende gewonden.

Duitse brancardiers hebben de kinderen Maria en Irené snel verzorgd en weggebracht met een stootkar naar een veldhospitaal (tent) in de Durmenstraat naast de hoeve van Van Heule. De dag nadien zijn ze vervoerd naar een groter veldhospitaal in Vinderhoute (Bierstal) waarna ze zijn overgebracht naar de Bijloke te Gent. Het lichaam van Rachel is geborgen in een kist die werd gemaakt door Aimé De Clercq, barbier, mandenmaker en caféhouder van "De Stekvogel" en Karel Lootens, hovenier op het kasteel van Albert Mechelynck. Zij werd 's avonds op het kerkhof van Merendree begraven. De gehele buurt sloeg na het gebeuren in paniek op de vlucht...

Het leven gaat door...

Irené Van Holsbeke leerde perfect schrijven met zijn linkerhand en behaalde in 1925 het diploma HSO aan de Englisch Club te Gent. Hij bleef ongehuwd en heeft officieel nooit gewerkt. Hij hield zich bezig met het berekenen van vluchtafstanden in de duivensport en het schrijven van brieven in opdracht van analfabeten. Hij overleed in het sanatorium te Ronse op 50-jarige leeftijd ten gevolge van TBC.

invalidekaart

Maria Van Holsbeke huwde in 1926 met August Luttens en kreeg ondanks haar wankele gezondheid 5 kinderen. Ze overleed op 62-jarige leeftijd in de Bijloke te Gent, waar men haar als kind het leven had gered.

Aan de hand van het geschreven verslag van pastoor Van Rechem aan zijn overste te Gent weten we dat er nog 3 slachtoffers waren in het dorp. Vader en dochter Bogaert werden getroffen in een kelder door een bominslag en overleden op 23 oktober 1918. Ook Marie thérèse Praet, dochter van Carolus en Ludovica Danckaert overleed op 23 oktober 1918.

Geschiedenis van het huis "Den Overzet"

De oorsprong van het huis gaat terug tot het midden van de 18de eeuw. bij het graven van het kanaal omstreeks 1850 werd er een travee van het huis afgebroken, en daarna voorzien van een nieuwe voorgevel.

Vanaf 1845 zijn de eigenaars de familie Saelens-De Vriendt. Rond 1900 wordt het huis aangekocht door Bernardus Van Holsbeke, bakker en barbier. Rond 1930 is de nieuwe eigenaar Aimé Haesaert, landbouwer. 

Het huis stond 3,50m voorbij de grens van het Staatsdomein. om een afsluiting in Art deco te kunnen bouwen, diende Aimé Haesaert in 1936 een verzoekschrift in om 21,50m staatsgrond te huren, waarvoor hij jaarlijks 30 frank "cijns" moest betalen aan het Bestuur der Registratie en Domeinen.

woning Den Overzet

Het huis werd pas voorizen van elektriciteit in het jaar 1955. Het gebied Melderen en het Eiland waren de laatste wijken van Merendree die van dit comfort werden voorzien. Aan het einde van de Winkelputstraat werd een stroomkabel op de bodem van het kanaal aangelegd voor de bewoners van het Eiland. Bij de laatste verbredingswerken van het kanaal wordt het huis onteigend in 1977 en afgebroken in 1982.