Aansprakelijkheid
De wet verplicht organisaties om vanaf 01/01/2007 een verzekering burgerrechtelijke aansprakelijkheid af te sluiten voor de organisatie en haar vrijwilligers.
In het vrijwilligerswerk stellen zowel de organisatie als de vrijwilliger heel wat daden, organiseren activiteiten, voeren taken uit. Vanzelfsprekend zijn fouten mogelijk. Daarom is het belangrijk om op de hoogte te zijn van het begrip ‘aansprakelijkheid’.
Aansprakelijkheid
Het begrip aansprakelijkheid betekent dat een persoon die een fout maakte, onvoorzichtig of nalatig was, verplicht kan worden de schade die daaruit voortvloeit te herstellen of te vergoeden.
Het is dus iets anders dan ‘verantwoordelijkheid’ omdat dat gaat over een gevoel of het geweten dat spreekt (de morele kant van de zaak).
Burgerrechtelijke aansprakelijkheid
De burgerrechtelijke aansprakelijkheid heeft essentieel te maken met verhoudingen tussen mensen en wordt geregeld door het Burgerlijk Wetboek. Het doel van deze rechtsregels is o.m. om individuen te beschermen tegen de fouten van anderen.
Basiselementen bij burgerrechtelijke aansprakelijkheid:
- Iemand maakt een fout of stelt een onrechtmatige daad
- die schade veroorzaakt aan een andere (de schadelijder, de ‘derde’)
- en waarbij een oorzakelijk verband staat tussen de fout van de ene en de schade van de andere (cruciaal is dat men moet kunnen bewijzen dat de fout schade veroorzaakte).
- Wie aansprakelijk gesteld wordt, zal de schade moeten vergoeden.
- Wie beweert schade geleden te hebben door de fout van iemand anders draagt daaromtrent de volledige bewijslast: hij/zij moet de fout, de schade en het oorzakelijk verband bewijzen.
Wanneer is een vrijwilliger burgerrechtelijk aansprakelijk?
Stel dat een vrijwilliger een fout maakt, waardoor hij/zij schade aan anderen veroorzaakt. Wie zal dan de schade vergoeden? De organisatie? De vrijwilliger?
Een voorbeeld: Lea begeleidt als vrijwilliger van Oranje vzw geregeld een groep personen met een handicap. Meestal duwt ze de rolwagen van Linda. Op een zonnige dag gaat het mis. Lea wandelt met stevige tred. Plots valt omwille van de één of de andere reden Linda uit de rolwagen. Ze breekt haar pols. Later dient Linda een klacht in tegen Lea. Moet Lea voor de kosten opdraaien?
Het antwoord op bovenstaand voorbeeld is nee. Een vrijwilliger geniet immuniteit en kan dus in principe niet aansprakelijk gesteld worden.
De immuniteit van de vrijwilliger houdt in dat hij/zij niet burgerlijk aansprakelijk is voor de schade die hij veroorzaakt bij het verrichten van vrijwilligerswerk. Voor deze schade is de organisatie burgerlijk aansprakelijk.
Zijn er uitzonderingen op de immuniteit van de vrijwilliger?
Ja, in een beperkt aantal gevallen kan een vrijwilliger wel aansprakelijk gesteld worden voor schade.
De uitzonderingen:
- in geval van bedrog
- in geval van zware fout
- als het gaat om een eerder gewoonlijk dan toevallig voorkomende lichte fout van de vrijwilliger
- als het om schade gaat die hij zichzelf toebrengt
- als hij/zij lid is van een feitelijke vereniging die geen personeel heeft/niet beschouwd wordt als een lokale afdeling van een koepel of een ad hoc, spontaan initiatief is.
Wat met de burgerrechtelijke aansprakelijkheid van een organisatie?
De organisatie kan als aansteller van de vrijwilligers burgerrechtelijk aansprakelijk gesteld worden voor schade die ‘haar’ vrijwilligers aan anderen veroorzaken.
Als schadelijders de organisatie aansprakelijk stellen en een schadevergoeding eisen, dan heeft deze organisatie best een goede verzekering.